Η φωτογραφική μηχανή – Μέρος 2

2 Νοεμβρίου 2011 // Σημειώσεις μαθημάτων φωτογραφίας

Μονοοπτική ρηφλέξ μηχανή 35mm (Single Lens Reflex Camera ή SLR Camera)

Σε αυτό το κεφάλαιο θα μιλήσουμε αναλυτικά για τα μέρη και τις λειτουργίες της μονοοπτικής ρεφλέξ 35mm μηχανής. Η φωτογραφική μηχανή αυτού του είδους αποτελείται από δύο μέρη, το σώμα και τον φακό.

Σώμα

Στο σώμα της φωτογραφικής μηχανής υπάρχουν τα εξής:

  • Το σκοτεινό κουτί
  • Ο φωτοφράκτης
  • Το σκόπευτρο
  • Οι ταχύτητες κλείστρου
  • Το κουμπί απελευθέρωσης
  • Καθρέφτης
  • Το φωτόμετρο
  • Ενδείξεις ευαισθησίας (ISO)
Κλείστρο ή φωτοφράκτης ή ριντό

Το κλείστρο σε όλες τις φωτογραφικές μηχανές ανεξάρτητα από το είδος και την κατασκευάστρια εταιρεία καθορίζει την χρονική διάρκεια κατά την οποία το φως επιδρά στο μέσο αποτύπωσης.

Αυτήν τη χρονική διάρκεια την μετράμε σε ώρες, λεπτά, δευτερόλεπτα και κλάσματα του δευτερολέπτου ανάλογα με τις φωτιστικές συνθήκες του θέματος μας. Για την επιλογή της χρονικής διάρκειας χρησιμοποιούμε τις ενδείξεις των ταχυτήτων που υπάρχει πάνω στην φωτογραφική μηχανή. Τα νούμερα που αναγράφονται συνήθως είναι τα εξής χωρίς να σημαίνει ότι δεν μπορεί να συναντήσουμε και κάποια επιπλέον ή κάποια λιγότερα.

1″, 1/2, 1/4, 1/8, 1/15, 1/30, 1/60, 1/125, 1/250, 1/500, 1/1000, 1/2000, 1/4000 (…)

Πάνω στη μηχανή δεν θα συναντήσουμε την κλασματική μορφή των αριθμών αλλά το ακέραιο νούμερο του παρονομαστή του κάθε κλάσματος. Όσο μεγαλώνει ο παρονομαστής του κάθε κλάσματος τόσο μικραίνει η αξία του άρα η χρονική διάρκεια στην συγκεκριμένη περίπτωση. Μπορούμε να χωρίσουμε τις ταχύτητες σε δύο κατηγορίες, στις αργές για παράδειγμα από το 1″ έως το 30 και στις γρήγορες από 60 ως το μεγαλύτερο νούμερο που έχει η φωτογραφική μηχανή που χρησιμοποιούμε. Η ταχύτητα 60 θεωρείται μια ενδιάμεση ταχύτητα μεταξύ των δύο κατηγοριών. Η σχέση των ταχυτήτων μεταξύ τους είναι η εξής: Η κάθε ταχύτητα αφήνει ανοιχτό το κλείστρο για το διπλάσιο χρόνο από την επόμενη και για τον μισό χρόνο από την προηγούμενη. Για παράδειγμα αν η ταχύτητα 60 αφήνει το κλείστρο ανοιχτό για α χρονική διάρκεια η ταχύτητα 30 το αφήνει ανοιχτό για 2 α και η ταχύτητα 125 για α/2. Επίσης σε κάθε μηχανή υπάρχει και μια ακόμη ταχύτητα που δεν έχει κάποιον αριθμό να την χαρακτηρίζει αλλά είναι αυτή που επιτρέπει στον φωτογράφο να αφήσει ανοιχτό τον φωτοφράκτη όσο χρόνο επιθυμεί αυτός πατώντας το κουμπί απελευθέρωσης. Τη χρησιμοποιούμε όταν η πιο αργή ταχύτητα της μηχανής δεν είναι αρκετή για να βγάλουμε την φωτογραφία. Ακόμη μια από τις ταχύτητες της μηχανής είναι χαρακτηρισμένη από τον κατασκευαστή ως η ταχύτητα συγχρονισμού με το φλας.  Όταν θέλουμε να βγάλουμε φωτογραφία χρησιμοποιώντας φλας μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε αυτήν την ταχύτητα και όλες τις μικρότερες από αυτήν ποτέ κάποια μεγαλύτερη. Για παράδειγμα αν η ταχύτητα συγχρονισμού με το φλας στη μηχανή μας είναι η 250 μπορούμε να βγάλουμε φωτογραφία με αυτήν και με 125, 60, 30 (…) .

Ο ρόλος των ταχυτήτων δεν σταματάει εδώ. Χρησιμοποιώντας την κατάλληλη ταχύτητα μπορούμε να παγώσουμε την κίνηση ή να την αποτυπώσουμε. Για παράδειγμα αν θέλουμε να φωτογραφίσουμε ένα αντικείμενο που κινείται, ένα αυτοκίνητο, θα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε μια γρήγορη ταχύτητα για να καταφέρουμε να βγάλουμε το αυτοκίνητο να φαίνεται ακίνητο στην φωτογραφία. Όσο πιο γρήγορα κινείται το αυτοκίνητο τόσο πιο γρήγορη ταχύτητα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε (π.χ. 250, 500, 1000). Αν θέλουμε να φαίνεται κουνημένο το αντικείμενο θα χρησιμοποιήσουμε αργή ταχύτητα (π.χ. 30, 15, 8). Το πρόβλημα με τις αργές ταχύτητες είναι ότι μπορεί να έχουμε μια ολοκληρωτικά κουνημένη φωτογραφία αν χρησιμοποιήσουμε πολύ αργή ταχύτητα π.χ. 8 καθώς είναι πολύ πιθανόν να κουνηθούμε εμείς κατά την ώρα της λήψης. Γι΄αυτόν τον λόγο κατά τη χρήση αργών ταχυτήτων η τοποθέτηση της μηχανής σε σταθερό σημείο όπως ένας τρίποδας θα μας διασφαλίσει μια σταθερότητα που δεν θα την έχουμε αν κρατάμε την μηχανή στα χέρια μας.

Φωτογραφικός φακός – Διάφραγμα

Το διάφραγμα αποτελείται από μεταλλικά ελάσματα τα οποία είναι τοποθετημένα ώστε να σχηματίζουν έναν κλειστό κύκλο και με την ενεργοποίηση του μηχανισμού να σχηματίζουν ομόκεντρους κύκλους διαφορετικών διαμέτρων. Πάνω στον φακό ή στην οθόνη της μηχανής αναγράφονται διάφορα νούμερα που εκφράζουν το εμβαδόν του κάθε κύκλου άρα καθορίζουν την ποσότητα του φωτός που θα επιδράσει πάνω στο φωτοευαίσθητο υλικό. Οι αριθμοί συνήθως είναι 2, 2,8, 4, 5,6, 8, 11, 16, 22.

Η σχέση των διαφραγμάτων είναι ανάλογη με την σχέση των ταχυτήτων μόνο που τώρα καθορίζεται η ποσότητα του φωτός και όχι η χρονική διάρκεια. Το κάθε διάφραγμα αφήνει να περάσει η διπλάσια ποσότητα φωτός από το επόμενο και ακριβώς η μισή ποσότητα φωτός από το προηγούμενο. Όσο μεγαλώνουν τα νούμερα τόσο μικραίνει το εμβαδόν του κύκλου που μένει ανοιχτό. Για παράδειγμα το διάφραγμα 2,8 αφήνει να περάσει α ποσότητα φωτός ενώ το επόμενο διάφραγμα το 4 αφήνει ακριβώς την μισή ποσότητα φωτός δηλαδή α/2 και το αμέσως προηγούμενο διάφραγμα το 2 την διπλάσια ποσότητα φωτός δηλαδή 2 α. Το διάφραγμα όμως καθορίζει και έναν άλλο παράγοντα στη φωτογραφία ο οποίος ονομάζεται βάθος πεδίου. Βάθος πεδίου λοιπόν είναι ο χώρος μέσα στη φωτογραφία όπου τα θέματα που εικονίζονται είναι εστιασμένα. Αν θέλουμε να έχουμε μεγάλο βάθος πεδίου δηλαδή μεγάλο χώρο διαφορετικών επιπέδων όπου μπορούμε να τοποθετήσουμε θέματα και να βγούν εστιασμένα ή μικρό βάθος πεδίου αυτό εξαρτάται από το διάφραγμα. Μεγάλο σε νούμερο διάφραγμα π.χ. 16 έχει μεγάλο βάθος πεδίου. Μικρό σε νούμερο διάφραγμα π.χ. 2,8 έχει μικρό βάθος πεδίου. Το βάθος πεδίου όμως εξαρτάται και από άλλους παράγοντες όπως την εστιακή απόσταση του φακού, την απόσταση της μηχανής από το θέμα. Εστιακή απόσταση ενός φακού ονομάζουμε την απόσταση από το οπτικό κέντρο του φακού ως το εστιακό επίπεδο το οποίο είναι το επίπεδο όπου αποτυπώνεται η φωτογραφία μας. Την απόσταση αυτήν την μετράμε σε εκατοστά ή χιλιοστά και είναι ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά του κάθε φακού καθώς χαρακτηρίζει το είδος του. Φωτεινότητα ενός φακού ονομάζουμε το μεγαλύτερο άνοιγμα του φακού και την βρίσκουμε αν ακολουθήσουμε την εξής διαδικασία:

Γνωρίζουμε την διάμετρο του κύκλου του μεγίστου διαφράγματος του φακού που θέλουμε να βρούμε την φωτεινότητα του. Ας υποθέσουμε ότι είναι 50mm και γνωρίζουμε επίσης και την εστιακή απόσταση του φακού η οποία για παράδειγμα είναι 50mm. Αν διαιρέσουμε την διάμετρο του μεγίστου διαφράγματος δια την εστιακή απόσταση το νούμερο που θα μας δώσει είναι 1. Το f 1 είναι το πιο ανοιχτό διάφραγμα του συγκεκριμένου φακού. Τα υπόλοιπα διαφράγματα προκύπτουν αν πολλαπλασιάσουμε το νούμερο 1 με την ρίζα του 2 που είναι το 1,4. Δηλαδή 1×1,4=1,4, 1,4×1,4=1,96 το οποίο αν το στρογγυλοποιήσουμε μας δίνει το επόμενο διάφραγμα δηλαδή το 2 και συνεχίζοντας την ίδια διαδικασία παίρνουμε τα υπόλοιπα διαφράγματα.

Έκθεση ενός φωτοευαίσθητου υλικού στο φως ονομάζουμε τον συνδυασμό μιας έντασης φωτός που καθορίζεται από το διάφραγμα και ενός χρόνο που καθορίζεται από την ταχύτητα.

E = i x t.

 

Κατεβάστε αυτό το άρθρο σε μορφή PDF