Φωτόμετρο – Φωτομέτρηση

10 Νοεμβρίου 2011 // Σημειώσεις μαθημάτων φωτογραφίας

Έκθεση ενός φιλμ στο φως ονομάζουμε τον συνδυασμό μιας έντασης φωτός που καθορίζεται από το διάφραγμα και ενός χρόνου που καθορίζεται από την ταχύτητα.
Για την λήψη της φωτογραφίας είναι απαραίτητη η χρήση ενός οργάνου που μετράει το φως, ενός φωτομέτρου, για να μπορεί να υποδείξει τον συνδυασμό διαφράγματος και ταχύτητας για να γίνει η σωστή έκθεση.

Υπάρχουν δύο είδη φωτόμετρων για την μέτρηση του φωτός τα φωτόμετρα, τα οποία είναι ενσωματωμένα στην φωτογραφική μηχανή και τα φωτόμετρα χειρός.

Είδη φωτομέτρησης

Μπορούμε να μετρήσουμε με δύο τρόπους το φως που φωτίζει τα θέματα μας. Ο ένας είναι να μετράμε το φως που ανακλούν τα θέματα μας άρα μετράμε τον ανακλώμενο φωτισμό. Ο άλλος να μετράμε το φως που πέφτει στα αντικείμενα άρα μετράμε τον προσπίτπον φωτισμό.

Ανακλώμενος φωτισμός

Στον ανακλώμενο φωτισμό επηρεάζεται το φωτόμετρο από το χρώμα, την επιφάνεια και το υλικό από το οποίο είναι κατασκευασμένο το αντικείμενο. Για παράδειγμα τα αντικείμενα τα οποία είναι απόλυτα λευκά από την ποσότητα του φωτός που θα δεχτούν θα απορροφήσουν το 10% και θα ανακλάσουν το 90%. Αντίθετα τα μαύρα αντικείμενα θα απορροφήσουν το 90% και θα ανακλάσουν το 10%. Επίσης ο βαθμός ανάκλασης των αντικειμένων εξαρτάται και από το αν η επιφάνεια είναι γυαλιστερή ή ματ, στην πρώτη περίπτωση η ανάκλαση θα είναι μεγαλύτερη ενώ στις ματ επιφάνειες θα είναι μικρότερη.

Τα φωτόμετρα είναι κατασκευασμένα να προσπαθούν να αποδώσουν όλα τα θέματα με έναν μέσο τόνο του γκρι. Αυτό το γκρι αντιστοιχεί σε έναν μέσο τόνο ανάκλασης της τάξης του 18%. Ο λόγος που είναι κατασκευασμένα με αυτόν τον τρόπο είναι γιατί μετά από μετρήσεις κατέληξαν ότι ο μέσος βαθμός ανάκλασης όλων των αντικειμένων πάνω στη γη είναι 18%. Όταν φωτογραφίζουμε έχοντας μετρήσει τον ανακλώμενο φωτισμό καταλαβαίνουμε ότι αν το θέμα μας είναι απόλυτα άσπρο ή απόλυτα μαύρο το φωτόμετρο θα μας δώσει λανθασμένες ενδείξεις καθώς θα επηρεαστεί από τον βαθμό ανάκλασης του αντικειμένου και δεν θα μετρήσει τη σωστή ποσότητα φωτός. Άρα δεν θα έχουμε μια σωστή φωτομέτρηση και το άσπρο και το μαύρο θέμα θα αποδοθεί στην φωτογραφία με έναν μέσο τόνο του γκρι. Για παράδειγμα αν φωτομετρήσουμε μπροστά από μια άσπρη, μια μαύρη και μια γκρι επιφάνεια οι οποίες φωτίζονται το ίδιο με σταθερό και ελεγχόμενο φωτισμό μετρώντας τον ανακλώμενο φωτισμό οι ενδείξεις που θα πάρουμε θα είναι:

Άσπρη επιφάνεια: t 60 f 11
Γκρι επιφάνεια: t 60 f 5,6
Μαύρη επιφάνεια: t 60 f 2,8

Αν φωτογραφίσουμε με αυτές τις ενδείξεις θα έχουμε τρεις γκρι φωτογραφίες. Όλες οι φωτογραφικές μηχανές που έχουν ενσωματωμένα φωτόμετρα ανεξαρτήτου είδους ή κατασκευάστριας εταιρείας μπορούν να μετρήσουν μόνο τον ανακλώμενο φωτισμό. Για την αποφυγή τέτοιων λαθών στη φωτομέτρηση μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε για γκρι κάρτα (γκρι 18%) μπροστά από τα αντικείμενα που θέλουμε να φωτογραφίσουμε και να πάρουμε φωτομέτρηση από αυτήν ώστε να μην μπερδεύεται το φωτόμετρο μας από το χρώμα του αντικειμένου και τον βαθμό ανάκλασης του.

Προσπίπτον φωτισμός

Τον προσπίπτον φωτισμό μπορούμε να τον μετρήσουμε μόνο με ένα εξωτερικό όργανο που ονομάζεται φωτόμετρο χειρός. Τα φωτόμετρα χειρός έχουν τη δυνατότητα να μετράνε και τον ανακλώμενο και τον προσπίπτον φωτισμό. Μετρώντας τον προσπίπτον φωτισμό, δηλαδή αυτόν που πέφτει πάνω στα αντικείμενα μας, στο ίδιο παράδειγμα με τα παραπάνω οι ενδείξεις που θα μας δώσει είναι οι εξής:

Άσπρη επιφάνεια: t 60 f 5,6
Γκρι επιφάνεια: t 60 f 5,6
Μαύρη επιφάνεια: t 60 f 5,6

Αν φωτογραφίσουμε με αυτές τις ενδείξεις θα έχουμε μια άσπρη μια μαύρη και μια γκρι φωτογραφία.

Συστήματα φωτομέτρησης

Στις φωτογραφικές μηχανές μπορούμε να συναντήσουμε διαφορετικά συστήματα φωτομέτρησης που συνίστανται στην επιλογή των σημείων του καρέ από τα οποία παίρνουν ένδειξη για την φωτομέτρηση.

1. Φωτομέτρηση κέντρου βάρους. Στην φωτομέτρηση αυτού του είδους το φωτόμετρο παίρνει ενδείξεις για το φως που υπάρχει στο καρέ μας από το κέντρο αυτού.

2. Φωτομέτρηση μέσου όρου (Matrix). Στην φωτομέτρηση αυτού του είδους το φωτόμετρο παίρνει ενδείξεις για το φως που υπάρχει στο καρέ μας από διάφορα σημεία και μας δίνει τον μέσο όρο του φωτός που υπάρχει σε όλο το καρέ.

3. Φωτομέτρηση σημειακή (Spot). Στην φωτομέτρηση αυτού του είδους το φωτόμετρο παίρνει ενδείξεις για το φως που υπάρχει στο καρέ μας από ένα πολύ μικρό και συγκεκριμένο σημείο που έχουμε επιλέξει εμείς αδιαφορώντας για το υπόλοιπο καρέ.

 

Κατεβάστε αυτό το άρθρο σε μορφή PDF